Rượu tự nấu hay còn gọi “rượu nút lá chuối”, vốn được người sử dụng rất ưa chuộng vì nó rất dễ mua, và quan niệm đồ quê là sạch và an toàn. Song vấn đề quản lý an toàn vệ sinh thực phẩm và kiểm soát quy trình sản xuất, vận chuyển, đưa ra thị trường của loại rượu này còn nhiều tồn tại bởi đa phần là những cơ sở nấu rượu tự phát nhỏ lẻ và tự bán ra thị trường trong và ngoài địa bàn sinh sống.

       Tại hội thảo “Tăng cường các biện pháp phòng chống ngộ độc rượu trong dịp Tết Nguyên đán Mậu Tuất và mùa lễ hội xuân 2018” do Bộ Y tế tổ chức chiều ngày 31/1, Nguyên Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến cho hay, hiện nay, ở Việt Nam có hơn 320 cơ sở sản xuất rượu lớn với sản lượng 360 triệu lít/năm, 320 cơ sở sản xuất nhỏ với sản lượng dưới 1 triệu lít/năm, hộ gia đình tự sản xuất ước tính khoảng 250 triệu lít/năm. Có thể thấy nhu cầu sử dụng rượu của người Việt Nam, đặc biệt là trong dịp Tết, lễ hội là rất lớn.

Bên cạnh những lợi ích mang lại cho nền kinh tế thì việc lạm dụng rượu bia, vấn đề chất lượng, an toàn rượu bia và những hệ lụy của nó đang gây ra nhiều hậu quả cho cộng đồng như các tổn hại về mặt sức khỏe, tâm thần, tính mạng người tiêu dùng, trật tự xã hội, tai nạn giao thông và ngộ độc do rượu không bảo đảm an toàn.

         Nhiều người chủ quan cho rằng say rượu không nguy hiểm. Thực tế say rượu chính là ngộ độc rượu và tùy mức độ có thể gây nguy hại cho sức khỏe, thậm chí dẫn đến tử vong. Theo bác sĩ Nguyễn Trung Nguyên, phụ trách Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội) cho rằng không thể phân biệt được rượu ethanol và rượu methanol nếu chỉ dựa vào cảm quan thông thường. Ngộ độ rượu có 2 loại, một là ngộ độc rượu ethanol tức là rượu thực phẩm (rượu nấu thông thường), đó là dạng ngộ độc phổ biến nhất, với số ca nhập viện nhiều nhất. Còn dạng thứ hai ít hơn nhưng cực kì nguy hiểm và có xu hướng tăng so với những năm trở lại đây, đó là ngộ độc rượu methanol, tức là rượu pha từ cồn công nghiệp. Loại ngộ độc này rất nặng, tỉ lệ tử vong cao. Số trường hợp bị ảnh hưởng bởi rượu đến nay chưa thể thống kê hết vì có nhiều trường hợp nhầm lẫn với các bệnh khác. Về cơ bản nguồn rượu methanol trên thị trường hiện nay là từ sản xuất công nghiệp.

         Theo Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế, có đến khoảng 50% số ca tử vong vì rượu là do người dân uống phải rượu trắng pha cồn công nghiệp methanol. Rượu pha cồn công nghiệp methanol nguy hiểm vì khi vào cơ thể, chất cồn này được chuyển hóa trở thành chất độc gây tổn thương đến tất cả cơ quan cơ thể, đặc biệt là mắt, não… Phải mất 12 giờ hoặc thậm chí 1-2 ngày sau uống, nạn nhân mới có biểu hiện ngộ độc.

        Triệu chứng sau khi uống là loạng choạng, hoa mắt, chóng mặt, lú lẫn, yếu cơ, nhức đầu, buồn nôn và đau bụng. Sau đó người bệnh cảm thấy nhìn mờ, nhìn thấy hai hình hoặc có rối loạn cảm nhận về màu sắc, có khi không nhìn thấy gì.

         Triệu chứng nghiêm trọng xuất hiện sau đó là tím tái, hôn mê, co giật, rối loạn điện giải, tụt huyết áp và ngưng tim dẫn đến tử vong. Trường hợp được cứu sống, bệnh nhân có thể bị mù vĩnh viễn hoặc bị di chứng thần kinh.

         Đặc biệt với người có tuổi hay bệnh lý tim mạch khi say rượu, rất có thể sẽ xuất hiện những triệu chứng của tai biến tim mạch như xuất huyết não, nhồi máu cơ tim. Vì vậy khi có dấu hiệu bị ngộ độc, cần phải xử lý ngay tại chỗ, sau đó, đưa người bị ngộ độc vào viện cấp cứu, tránh những biến chứng mắc phải về sau

         Đáng chú ý, việc lạm dụng rượu về số lượng, chủng loại rượu, đặc biệt trong số đó có nhiều loại rượu giả, rượu lậu, rượu tự pha chế, không có nguồn gốc xuất xứ, rượu không công bố tiêu chuẩn sản phẩm, không nhãn mác và đặc biệt là rượu giả được sản xuất từ những nguyên liệu độc hại, bị cấm (cồn methanol) do gian lận thương mại đang gây gây ngộ độc cấp ảnh hưởng đến sức khỏe, tính mạng người tiêu dùng và an sinh xã hội như  vụ ngộ độc rượu có hàm lượng methanol cao tại bản Tải Chải, xã Maly Chải, huyện Phong Thổ, tỉnh Lai Châu làm 68 người mắc có 10 người chết. Tại Hà Nội thời gian gần đây tại Trung tâm Chống độc Bệnh viện Bạch Mai đã ghi nhận 24 ca nhập viện cấp cứu vì ngộ độc rượu công nghiệp methanol; 2 người tử vong, nhiều người đang cấp cứu trong tình trạng nặng. Các bệnh nhân có biểu hiện mệt mỏi, nôn, đau đầu, nhìn mờ; xét nghiệm lượng methanol trong máu rất cao. Họ đều mua rượu trắng ở cửa hàng tạp hóa không có nhãn mác, hoặc uống tại quán ăn… mà không biết chúng được pha cồn công nghiệp.

         Chính phủ đã ban hành Nghị định 94/2012/NĐ-CP quy định về sản xuất, kinh doanh rượu (có hiệu lực từ ngày 1/1/2013). Theo đó, các tổ chức, cá nhân sản xuất rượu thủ công nhằm mục đích kinh doanh phải có giấy phép sản xuất, trên sản phẩm phải dán nhãn mác, đăng ký kinh doanh với chính quyền địa phương… Tuy nhiên, sau nhiều năm Nghị định có hiệu lực, đa phần các hộ nấu rượu thủ công vẫn không biết đến quy định này. Tình trạng buôn bán rượu không nhãn mác, nguồn gốc, xuất xứ vẫn tràn lan tại nhiều địa phương trên cả nước. Theo quy định về an toàn vệ sinh thực phẩm, muốn bảo đảm các thông số đúng tiêu chuẩn: hàm lượng methanol, ethanol…, thì rượu sau khi nấu phải được chưng cất qua hệ thống lọc khử, nhưng để đầu tư được hệ thống này tốn kém rất nhiều kinh phí. Đa số các hộ kinh doanh rượu gia đình thường với quy mô nhỏ, ít hộ dân nào đầu tư hệ thống này. Trong khi đó, lực lượng chức năng mỏng, việc quản lý rượu truyền thống vẫn là việc không dễ, việc kiểm tra của cơ quan chức năng mới dừng lại ở các cơ sở kinh doanh rượu đã được cấp phép.

     Những hệ lụy về tác hại của rượu, đặc biệt là rượu chứa methanol, rượu giả, rượu không rõ nguồn gốc là rất rõ ràng. Đa số lượng rượu tiêu thụ hiện nay là rượu kinh doanh từ hộ gia đình chưa được quản lý, cấp phép sản xuất. Phương thưc sản xuất rượu hộ gia đình phần lớn theo kinh nghiệm, gia truyền, thủ công, công nghệ trưng cất lạc hậu… sản phẩm chưa được qua kiểm định còn nhiều, đa số người dân tự kiểm định qua sử dụng. Thói quen sử dụng rượu quê, đặc biệt là các mùa cưới hỏi, ngày vui, lễ tết, lễ hội còn nhiều… càng đặt ra thách thức đối với các cơ quan quản lý cũng như chính sức khỏe của người sử dụng.

 

Print Friendly

Tác giả bài viết : Nguyễn Hòa - Khoa Truyền thông